Phớt lờ tất cả & bơ đi mà sống | Tóm tắt sách

Bài viết này Webtietkiem tổng hợp các tư duy cốt lõi của Hugh Macleod trong cuốn sách “Phớt lờ tất cả và bơ đi mà sống” về quá trình sáng tạo trong thế giới hiện đại. Thông điệp trung tâm của tác phẩm không cổ xúy cho sự ngông cuồng vô lối, mà nhấn mạnh vào sự độc lập trong tư tưởng và kỷ luật lao động nghiêm túc.

Ba trụ cột quan trọng nhất bao gồm:

1. Lý thuyết Tình & Tiền: Duy trì sự phân tách giữa công việc kiếm sống và đam mê sáng tạo để bảo vệ quyền tự chủ.
2. Sự kiên trì nội tại: Sáng tạo không phải là sự chờ đợi “Nàng Thơ”, mà là kết quả của hàng ngàn giờ lao động bền bỉ.
3. Phớt lờ sự hoài nghi: Những ý tưởng đột phá thường bị vùi dập ngay từ đầu vì chúng đe dọa làm thay đổi cán cân quyền lực trong các mối quan hệ xã hội.

Cuối cùng, sáng tạo được định nghĩa là một bản năng sinh tồn mà mỗi cá nhân cần phải đòi lại từ tay những rào cản của tuổi trưởng thành và cấu trúc doanh nghiệp xơ cứng.

Các chủ đề chính

1. Triết lý “Bơ đi mà sống” và sự cô đơn của ý tưởng mới

Sự phản kháng từ cộng đồng đối với một ý tưởng mới không đơn thuần là sự khác biệt về thẩm mỹ, mà mang bản chất quyền lực.

• Sự thay đổi cán cân quyền lực: Một ý tưởng tốt có khả năng thay đổi vị thế của bạn, khiến bạn ít phụ thuộc hơn vào sếp hoặc đồng nghiệp. Do đó, bản năng của những người xung quanh là phản bác ý tưởng đó để duy trì sự kiểm soát hiện tại.
• Tuổi thơ lẻ loi của ý tưởng: Ý tưởng càng độc đáo thì người khác càng khó đưa ra lời khuyên hữu ích. Trong giai đoạn đầu, tác giả nhấn mạnh rằng “Bạn không biết là nó có gì hay ho hay không”, và bạn phải chấp nhận hành trình đơn độc cho đến khi ý tưởng đủ lớn để thuyết phục đám đông.
• Sự tham gia muộn màng của đám đông: Khi một ý tưởng bắt đầu thành công, mọi người sẽ tranh nhau tham gia không phải vì họ hiểu ý tưởng, mà vì họ muốn đứng trong hàng ngũ chiến thắng.

2. Lý thuyết “Tình & Tiền” (Sex & Cash)

Đây là mô hình kinh tế cốt yếu dành cho người sáng tạo để duy trì sự cân bằng giữa đam mê và nhu cầu sinh tồn.

• Nguyên tắc cốt lõi: Đừng bỏ nghề kiếm cơm quá sớm. Việc có một nguồn thu nhập ổn định giúp nghệ sĩ có quyền tự do làm “bất cứ cái quái gì mình thích” mà không phải thỏa hiệp với thị trường.
• Sự phân tách tất yếu: Ngay cả những ngôi sao lớn (diễn viên, nhà văn nổi tiếng) vẫn phải thực hiện phép chia này để duy trì sự nghiệp bền vững.

3. Sáng tạo là lao động, không phải ảo tưởng

Hugh Macleod bác bỏ hình ảnh nghệ sĩ la cà quán bar chờ đợi cảm hứng. Thay vào đó, ông định nghĩa sáng tạo là sự khổ luyện.

• Sức bền và thời gian: 90% sự khác biệt giữa người thành công và thất bại là sức bền. Thành công đòi hỏi hàng chục ngàn giờ làm việc.
• Sự tự chủ: Ý tưởng không cần phải vĩ đại, chỉ cần là của riêng bạn. Sự tự chủ của bạn đối với công việc có sức thuyết phục mạnh mẽ hơn chính bản thân công việc đó.
• Đỉnh Everest của mỗi người: Mỗi cá nhân đều có một “ngọn núi” cần chinh phục (có thể là viết sách, kinh doanh, hay nuôi sống gia đình). Việc không dám nỗ lực leo núi sẽ dẫn đến cảm giác trống rỗng về sau.

4. Hội chứng “Nấp cột” và vai trò của công cụ

Một quan điểm incisive (sắc sảo) của tác giả là sự tỉ lệ nghịch giữa tài năng và sự phụ thuộc vào thiết bị.

• Định nghĩa “Cây cột”: Là những thứ hỗ trợ bên ngoài như máy tính đắt tiền, phòng vẽ sang trọng, hay các mối quan hệ thượng lưu.
• Càng tài giỏi, càng ít cần hỗ trợ: Những kiệt tác có thể được viết trên mặt sau thực đơn hay danh thiếp. Những người kém cỏi thường dùng công cụ đắt tiền để che đậy sự thiếu hụt năng lực sáng tạo.
• Phát hiện và loại bỏ cột: Người thành đạt rất giỏi trong việc nhận diện những thứ đang cản trở mình và nhanh chóng loại bỏ chúng để tập trung vào cốt lõi của công việc.

5. Sáng tạo trong môi trường doanh nghiệp

Cấu trúc doanh nghiệp hiện đại từ đầu thế kỷ XX thường hy sinh sức sáng tạo để đổi lấy sự ổn định của nhóm.

• Sự trỗi dậy của “Ký sinh”: Môi trường thiếu ý tưởng nguyên bản tạo điều kiện cho những kẻ không có khả năng tư duy độc lập phát triển.
• Cơ hội mới: Trong thời đại hiện nay, các công ty đang cần những người dám tư duy độc lập và vượt qua nỗi sợ sai lầm hơn bao giờ hết.

Những thông điệp và trích dẫn quan trọng

“Ý tưởng tốt sẽ làm thay đổi cán cân quyền lực trong quan hệ. Đấy là lý do tại sao ý tưởng tốt luôn bị vùi dập từ trong trứng nước.”

“Khả năng tự chủ của bạn đối với công việc sẽ thuyết phục được nhiều người hơn hẳn bản thân công việc.”

“Chẳng có mối liên hệ nào giữa sức sáng tạo và quyền sở hữu thiết bị cả.”

“Làm việc chăm chỉ. Kiên trì. Sống giản dị và kín tiếng. Giữ thái độ khiêm tốn. Luôn lạc quan. Tạo ra vận may của chính mình. Hãy tử lế. Hãy lịch sự.”

Kết luận và Khuyến nghị

Để khơi mở cánh cửa sáng tạo, cá nhân cần thực hiện các bước tiếp cận thực tế sau:

1. Chấp nhận sự vô danh: Hãy tận hưởng thời gian không ai biết đến mình để tự do thử nghiệm những ý tưởng điên rồ nhất.
2. Đầu tư thời gian hiệu quả: Thay vì bỏ việc, hãy dành thêm 1-2 tiếng mỗi ngày cho dự án cá nhân và duy trì nó trong thời gian dài.
3. Lắng nghe “giọng nói thì thầm”: Đừng để giọng nói của “người lớn” chán ngắt dập tắt bản năng sáng tạo đã có từ thuở nhà trẻ.
4. Tận dụng Internet: Trong thời đại số, không cần phải chờ đợi ai đó “phát hiện” ra mình. Hãy tự tạo dựng khán giả và lối đi riêng (ví dụ: bắt đầu viết blog).

Sáng tạo không phải là một bộ môn khoa học tên lửa, nó là sự dũng cảm để sống đúng với bản chất cá nhân và làm việc không ngừng nghỉ.