Tóm tắt: Cách Sống Từ Bình Thường Trở Nên Phi Thường

☰

Cuốn sách “Cách Sống Từ Bình Thường Trở Nên Phi Thường” của Inamori Kazuo là một tác phẩm đúc kết những triết lý sống và kinh doanh sâu sắc, nhằm hướng dẫn người đọc tìm thấy ý nghĩa cuộc đời, vượt qua lo âu và sống một cuộc sống hạnh phúc, sung túc. Tác giả chia sẻ những suy nghĩ chân thành và kinh nghiệm thực tế của mình để cung cấp một nền tảng triết học cho cuộc đời, giúp mỗi người đối mặt dũng cảm với mọi vấn đề.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nguyên lý và phương pháp cốt lõi trong sách:

1. Mục đích và Ý nghĩa cuộc sống: Mài giũa nhân cách và nâng cao tâm hồn

Inamori Kazuo khẳng định ý nghĩa cuộc sống của con người là nâng cao nhân cách và sống là quá trình mài giũa tâm hồn. Con người dễ bị sa ngã trước cám dỗ của tiền tài, danh vọng và lạc thú tầm thường. Tuy nhiên, những thứ vật chất này không thể mang theo khi sang thế giới bên kia; thứ duy nhất còn lại là “tâm hồn”. Do đó, mục đích của đời người là “Trở thành con người tốt hơn so với khi được sinh ra”, tức là mang theo tâm hồn thanh cao, đẹp đẽ hơn dù chỉ một chút đến với cõi bất tử.

Lao động vất vả là cơ hội tuyệt vời để rèn luyện nhân cách. Những nỗi cơ cực trong đời chính là thử thách để mài giũa tâm hồn.
Tác giả nhấn mạnh: “Nâng cao nhân cách, mài giũa tâm hồn chính là ý nghĩa cuộc sống của con người”.

2. Sức mạnh của tư duy và Quy luật nhân quả

Tác giả trình bày một công thức quan trọng: “Cuộc đời và thành quả công việc = Tư duy x Nhiệt huyết x Năng lực”.

Năng lực là tư chất bẩm sinh (tài, trí, sức khỏe, năng lực tư duy).
Nhiệt huyết là lòng nhiệt tình, nỗ lực cho công việc, được tạo thành bởi ý chí.
Cách tư duy là yếu tố quan trọng nhất, có thể mang giá trị âm (từ -100 đến +100). Nếu cách tư duy sai, dù có năng lực và nhiệt huyết cao đến mấy, kết quả vẫn là con số âm.
“Tâm niệm tạo nghiệp” – thực tại sẽ được hình thành đúng như những gì chúng ta đã suy nghĩ và hình dung trong tâm. Luôn nghĩ điều thiện và làm việc thiện sẽ dẫn đến kết quả tốt đẹp.
Có một “ý chí vũ trụ” vĩ đại, yêu thương và hướng thiện, tác động bình đẳng lên vạn vật và hướng tới sự trưởng thành, phát triển. Con người cần hành động phù hợp với dòng chảy này để đạt được thành công và phồn vinh.
Tác giả tin rằng tồn tại một “kho tàng trí tuệ” hay “Giếng trí khôn” trong vũ trụ, mà con người có thể tiếp cận để có được ý tưởng và sáng kiến mới. Để mở cánh cửa này, cần phải “miệt mài lao động, suy nghĩ, nghiên cứu với nhiệt huyết cháy bỏng” và “luôn hướng thiện, ấp ủ điều thiện trong lòng”.

3. Nguyên lý và nguyên tắc là kim chỉ nam bất di dịch

Inamori Kazuo đề cao việc dựa vào những nguyên tắc đạo đức giản dị, chân phương làm kim chỉ nam cho cả cuộc sống và kinh doanh. Những nguyên tắc này bao gồm:

Ngay thẳng, Chính trực.
Không tham lam, không ích kỷ.
Không dối trá, không làm hại người khác.
“Cái gì đúng với đạo làm người thì theo”.
Ông tin rằng, dù khó khăn và đôi khi phải chịu thiệt thòi, nhưng về lâu dài, hành động dựa trên nền tảng triết học đúng đắn sẽ không bị thiệt hại.

4. Các phương pháp thực hành để biến Bình thường thành Phi thường

4.1. Khát vọng mãnh liệt và suy nghĩ thấu đáo

Phải có ý muốn, khát vọng cháy bỏng đến mức có thể hình dung rõ ràng kết quả cuối cùng với đầy đủ màu sắc. “Nếu chúng ta không muốn làm thì không thấy cách làm và thành công cũng không đến”.
Suy nghĩ cần liên tục, không ngừng nghỉ, cả ngày lẫn đêm, khi thức cũng như khi ngủ. “Toàn bộ cơ thể từ đỉnh đầu đến gót chân đều tràn ngập suy nghĩ. Nếu đứt chân đứt tay thì ‘suy nghĩ chảy ra chứ không phải máu chảy ra'”.
Để biến điều “không thể” thành “có thể”, cần suy nghĩ mãnh liệt tới mức “điên khùng”, có niềm tin rằng sẽ làm được, và nỗ lực lao động hướng về phía trước.
“Khi nhắm mắt lại, ta vẫn thấy rõ mồn một hình thù sự vật lúc hoàn tất thì cũng có nghĩa là ta đủ khả năng biến sự vật thành hiện thực”.

4.2. Lập kế hoạch chi tiết và chuẩn bị chu đáo

Ba giai đoạn của quá trình hiện thực hóa ý tưởng:
1. Giai đoạn phát triển ý tưởng/lập phương án tổng thể: Cần lạc quan, mạnh dạn, dám nghĩ dám làm.
2. Giai đoạn lập phương án chi tiết: Phải thận trọng, chặt chẽ, tỉ mỉ và tính hết mọi rủi ro có thể xảy ra (hơi bi quan, tiêu cực).
3. Giai đoạn thực hiện: Trở lại mạnh dạn, lạc quan, không do dự.
Sự quả cảm thực sự “được kết tinh từ đức tính lo xa, thận trọng và tỉ mỉ”.

4.3. Lao động cần mẫn, quên mình (Tinh tiến)

Làm việc cần mẫn mỗi ngày là phương pháp “tu hành” cao nhất để mài giũa tâm hồn và nâng cao nhân cách.
“Tinh tiến là lao động chuyên cần, là tập trung cao độ đối với công việc trước mắt, không để bị phân tâm”.
“Lao động không đơn thuần chỉ để nuôi sống con người mà nó còn có chức năng tinh thần”. Nó giúp con người tự cày xới bản thân, rèn đúc nhân cách.
“Hoàn thiện con người còn hơn hoàn thiện sự nghiệp” – nhân cách con người được hoàn thiện thông qua công việc.
“Việc sống lương thiện đến mức người khác phải kêu lên rằng ‘Anh sống lương thiện quá, chính trực quá’, khi ấy một con người bình thường sẽ trở nên phi thường”.
“Lao động, tự thân nó là quá trình tu hành. Nhờ lao động chuyên cần hàng ngày mà chúng ta sẽ có được cuộc sống tuyệt vời cùng với nhân cách cao thượng”.

4.4. Sống hết mình cho khoảnh khắc hiện tại

“Việc tích tụ từng giây phút hiện tại sẽ trở thành một ngày. Việc xếp chồng mỗi ngày lên nhau sẽ trở thành một tuần, một tháng, một năm, đến khi nhận ra mình đã đứng trước một ngọn núi cao chót vót tự lúc nào”.
“Nếu sống hết mình, sống cật lực cho ngày hôm nay thì sẽ nhìn thấy ngày mai”.
“Sống cho khoảnh khắc hiện tại thì chẳng mấy chốc chúng ta sẽ nhìn thấy tương lai”.
“Kết quả lớn lao chỉ đạt được từ quá trình tích tụ kiên nhẫn”.

4.5. Yêu thích công việc (“Tự bốc cháy”)

Inamori phân loại con người thành 3 dạng: bắt lửa, không bắt lửa và tự bốc cháy. Để tạo ra cái mới, cần những người có khả năng “tự bốc cháy”, tự chủ động đi đầu và truyền nhiệt huyết cho người khác.
“Phương pháp tốt nhất để ‘tự bốc cháy’ là yêu thích công việc”. Khi dốc sức hoàn tất công việc, thành quả tốt đẹp sẽ tạo ra lòng tự tin và khơi dậy ham muốn chinh phục mục tiêu tiếp theo, từ đó dần dần yêu thích công việc hơn.
“Niềm say mê là nguồn động lực lớn nhất” để nỗ lực và thành công.
Nếu chưa yêu thích công việc, “hãy cố gắng hết mình, tập trung cao độ để nhìn lại toàn bộ quá trình làm việc cũng như cách sống”. Niềm vui sẽ dần hiện ra, tạo thành một vòng tuần hoàn thuận: yêu thích dẫn đến toàn tâm toàn ý, và toàn tâm toàn ý dẫn đến yêu thích.

4.6. Lắng nghe “tiếng thì thầm của sản phẩm” và “để ý có chủ đích”

Khi gặp bế tắc, hãy “bình tâm trở lại, lặng lẽ quan sát tỉ mỉ nơi bạn làm việc”.
Ông tin rằng “nếu quan sát kỹ, nghe ngóng kỹ nơi làm việc sẽ nghe thấy tiếng nói của một vị thần ở nơi làm việc, ở các sản phẩm, nói với chúng ta về phương án giải quyết”. Ông gọi đó là “Lắng nghe tiếng thì thầm của sản phẩm”.
“Để ý có chủ đích” (Hữu ý chú ý) là tập trung ý thức, tinh thần vào đối tượng quan sát một cách nghiêm túc, có mục đích. Điều này giúp nắm vững bản chất vấn đề và đưa ra quyết đoán kịp thời.

5. “Sáu phép tinh tiến” để mài giũa nhân cách

Để nâng cao tâm hồn và mài giũa nhân cách, tác giả đề xuất 6 phép thực hành:

Nỗ lực để không thua kém người khác: Đi sâu nghiên cứu, học hỏi và tiến lên phía trước.
Khiêm tốn, không tự mãn: “Khiêm thu ích” – khiêm tốn sẽ mang đến hạnh phúc và thanh lọc tâm hồn.
Nhìn lại bản thân mỗi ngày: Kiểm tra mọi hành động và suy nghĩ để sửa chữa sai sót.
Cảm ơn đời đã cho mình được sống: Luôn nuôi dưỡng lòng biết ơn dù là từ những điều nhỏ nhặt nhất, ngay cả khi gặp hoạn nạn.
Nhân hậu, vị tha: Làm việc thiện, suy nghĩ vì người khác, yêu thương mọi người. “Nhà tích thiện luôn thịnh vượng”.
Không để cảm tính chi phối, không quá dằn vặt trăn trở: Không kêu ca, bất mãn, lo lắng những chuyện không đâu, mà toàn tâm toàn ý vào công việc.

6. Sống với lòng vị tha (Altruism)

Lòng vị tha là “cống hiến hết mình cho xã hội, cho nhân loại”. Nó là “từ khóa quan trọng không thể thiếu trong nội dung sống của mỗi con người trên suốt nẻo đường đời, cũng như đối với những doanh nhân trên con đường kinh doanh”.
Khi sống hết lòng vì người khác, bản thân ta mới cảm thấy hạnh phúc và tâm hồn trở nên sâu xa, rộng lớn.
Câu chuyện ngụ ngôn về Niết bàn và Địa ngục minh họa rõ ràng: Địa ngục là nơi những người ích kỷ tranh giành, không ai được gì; Niết bàn là nơi những người vị tha nhường nhịn, ai cũng được ăn và hạnh phúc. “Chỉ nhìn bề ngoài thôi thì khó phân biệt được đâu là địa ngục và đâu là niết bàn”.
Động cơ trong sáng, không tư lợi là chìa khóa thành công bền vững. Tác giả luôn tự vấn “Động cơ của mình có thực sự hướng thiện không? Mình có thật sự không tư lợi không?” trước mọi quyết định quan trọng.
Lòng vị tha giúp mở rộng tầm nhìn từ lợi ích cá nhân, gia đình, công ty đến lợi ích cộng đồng, xã hội, và vũ trụ.

7. Hòa hợp với dòng chảy của vũ trụ

Inamori tin rằng có hai sức mạnh vô hình chi phối cuộc đời: số mệnh và luật nhân quả báo ứng. Số mệnh giống như sợi chỉ dọc, luật nhân quả là sợi chỉ ngang, cùng dệt nên tấm vải cuộc đời.
“Nếu chúng ta làm điều tốt sẽ cho kết quả tốt, nếu làm điều xấu sẽ cho kết quả xấu. Nhân thiện thì sinh quả thiện, nhân ác thì sinh quả ác”.
Dù số mệnh có sẵn, nhưng con người có thể thay đổi vận mệnh bằng cách nghĩ điều thiện, làm việc thiện.
Không nên sốt ruột chờ đợi kết quả của luật nhân quả vì nó cần thời gian, thường là “tính bằng năm” hoặc “20 đến 30 năm”. “Nếu xem xét sự vật trong cả một quá trình dài thì những người cảm thấy tiếc nuối, ân hận vì đã không sống thành thực và không làm việc thiện sẽ thấy cuộc đời mình chỉ toàn gặp nỗi bất hạnh và cũng sẽ thấy những kẻ làm điều ác, những kẻ sống vô trách nhiệm cũng sẽ không thành công mãi được”.
Vũ trụ không ngừng trưởng thành và phát triển, mang “ý chí sáng tạo muốn hướng tất cả… theo chiều hướng tốt”. Việc suy nghĩ và sống sao cho phù hợp, hài hòa với ý chí hướng thiện của vũ trụ là quan trọng hơn hết thảy.
Có một “sức mạnh vĩ đại” (something grade) thổi sự sống vào muôn vật, là ý chí vũ trụ tràn đầy tình thương yêu và mong muốn đưa vạn vật đi theo hướng tốt.

8. Hướng tới “cách sống” đúng với đạo làm người và tương lai tươi sáng

Tác giả kêu gọi mọi người “Hãy hướng tới ‘cách sống’ đúng với đạo làm người”.
“Hăng say làm việc. Luôn mang lòng biết ơn. Nỗ lực nghĩ điều thiện, làm việc thiện. Luôn tự sửa mình bằng những phản biện trung thực. Hằng ngày mài giũa nhân cách, nâng cao tâm hồn. Chỉ có như vậy cuộc sống mới thực sự có ý nghĩa”.
Inamori Kazuo tin rằng nếu mỗi cá nhân, gia đình, công ty hay quốc gia sống theo những nguyên tắc này, “nhất định cuộc đời sẽ đưa chúng ta tới một hướng tốt, mang lại những thành quả tuyệt vời”.
Ông mơ ước về một “nền văn minh vị tha” sẽ nở hoa, xây dựng trên nền tảng của đức và lòng vị tha, nơi con người cống hiến cho cộng đồng và mang lại hạnh phúc cho người khác.

Một số trích dẫn hay trong sách

“Ý nghĩa cuộc sống của con người là nâng cao nhân cách và sống là quá trình mài giũa tâm hồn.”
“Chỉ duy nhất có một thứ không bị mất đi, không bị bỏ lại khi con người bước vào cuộc hành trình mới – đó là “tâm hồn”.”
“Trở thành con người tốt hơn so với khi được sinh ra.”
“Cuộc đời và thành quả công việc = Tư duy x Nhiệt huyết x Năng lực.”
“Chỉ có đồng tiền kiếm được từ mồ hôi nước mắt mới là lợi nhuận thật sự.”
“Trong thế giới đầy cám dỗ, điều quan trọng nhất là làm việc cần mẫn mỗi ngày.”
“Lao động làm con người trở thành con người như ngày nay, lao động tạo nên nhân tính.”
“Việc quan trọng nhất là tập trung tinh lực, lao động quên mình mỗi ngày. Và đó cũng là phương pháp ‘tu hành’ cao nhất để mài giũa tâm hồn, nâng cao nhân cách.”
“Hoàn thiện con người còn hơn hoàn thiện sự nghiệp.”
“Tư duy triết học sinh ra từ những giọt mồ hôi, và tâm hồn cũng được tôi luyện trong lao động hàng ngày.”
“Việc sống lương thiện đến mức người khác phải kêu lên rằng ‘Anh sống lương thiện quá, chính trực quá’, khi ấy một con người bình thường sẽ trở nên phi thường.”
“Quy luật của vũ trụ là hiện thực sẽ được hình thành đúng như những gì chúng ta đã suy nghĩ, đã vẽ ra trong tâm.”
“Cuộc đời tốt đẹp sẽ mở ra đối với người luôn nghĩ điều thiện. Còn cuộc đời sẽ không suôn sẻ đối với người chỉ nghĩ điều ác.”
“Trời Phật sẽ soi sáng, đưa đường chỉ lối và ban tặng một phần ‘kho tàng trí tuệ’ cho những người luôn hướng thiện, ấp ủ điều thiện trong lòng và ngày đêm miệt mài lao động, nghiên cứu tìm tòi.”
“Hăng say làm việc. Luôn mang lòng biết ơn. Nỗ lực nghĩ điều thiện, làm việc thiện. Luôn tự sửa mình bằng những phản biện trung thực. Hằng ngày mài giũa nhân cách, nâng cao tâm hồn. Chỉ có như vậy cuộc sống mới thực sự có ý nghĩa.”

Cuốn sách là một “cẩm nang trên hành trình cuộc đời”, khuyến khích mỗi cá nhân tự vấn, không ngừng nỗ lực hoàn thiện bản thân theo những nguyên tắc đạo đức phổ quát để biến cuộc sống bình thường thành phi thường và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Đôi nét về tác giả:

Inamori Kazuo là một doanh nhân hết sức thành đạt người Nhật Bản, nổi tiếng với vai trò sáng lập và điều hành tập đoàn Kyocera, một trong những doanh nghiệp lớn mạnh của Nhật Bản. Ông sinh năm 1932 tại tỉnh Kagoshima và tốt nghiệp khoa kỹ thuật công nghiệp tại Đại học Kagoshima. Năm 1959, ông thành lập công ty Kyoto Ceramic (sau này là Kyocera), và tiếp tục thành lập công ty DDI năm 1984, đồng thời giữ các vị trí lãnh đạo quan trọng trong doanh nghiệp và các tổ chức khác. Ông cũng là người sáng lập Quỹ Inamori và Giải thưởng quốc tế Kyoto được xem như một giải Nobel Nhật Bản, vinh danh những đóng góp cho sự phát triển và tiến bộ xã hội.

Cuốn sách nổi tiếng của ông là “Cách Sống – Từ Bình Thường Trở Nên Phi Thường” là tập hợp những triết lý sinh ra từ kinh nghiệm thực tế nhiều năm xây dựng và phát triển doanh nghiệp của ông. Trong sách, Inamori Kazuo nhấn mạnh giá trị của “cách sống” như các nguyên tắc đạo đức chân phương, lòng vị tha, và việc mài giũa nhân cách, nâng cao tâm hồn để sống hài hòa với dòng chảy vũ trụ. Ông quan niệm rằng cuộc sống không chỉ là thành công hay vật chất mà là quá trình liên tục rèn luyện ý chí và tinh thần, biến suy nghĩ thành hiện thực và sống với 5 quan điểm trọng tâm gồm: biến suy nghĩ thành hiện thực, suy nghĩ theo nguyên lý và nguyên tắc, mài giũa nhân cách và nâng cao tâm hồn, sống với lòng vị tha và hòa hợp với thiên nhiên. Ông còn nhấn mạnh sự tác động của số mệnh và luật nhân quả, cho rằng bằng suy nghĩ và hành động thiện có thể thay đổi vận mệnh.

Inamori Kazuo xem cuốn sách như một kim chỉ nam giúp con người tìm lại ý nghĩa và giá trị sống, đặc biệt trong xã hội hiện đại nơi nhiều giá trị truyền thống đang mai một. Ông mong muốn chia sẻ kinh nghiệm quý giá và giúp những người trẻ có phương pháp sống đúng đắn, vượt qua khó khăn và phi thường từ những điều bình dị nhất trong cuộc sống hàng ngày.

Tóm lại, Inamori Kazuo không chỉ là một doanh nhân nổi tiếng, mà còn là tác giả truyền cảm hứng sống và triết lý kinh doanh sâu sắc được nhiều người trên thế giới tôn trọng. Cuốn “Cách Sống – Từ Bình Thường Trở Nên Phi Thường” là kết tinh những kinh nghiệm, tư tưởng sống và làm việc giúp con người phát triển toàn diện về nhân cách và trí tuệ.