☰

Ngày Quốc tế Phụ nữ, hay còn được gọi là Ngày Liên Hợp Quốc vì Nữ quyền và Hòa bình Quốc tế, là một ngày lễ quan trọng được tổ chức vào ngày 8 tháng 3 hằng năm trên toàn cầu. Đây là dịp để kỷ niệm cuộc đấu tranh vì quyền lợi của phụ nữ và trẻ em trên toàn thế giới, đồng thời tôn vinh, thể hiện sự yêu thương và trân trọng đối với phái đẹp.

1. Nguồn gốc lịch sử

Lịch sử của Ngày Quốc tế Phụ nữ bắt nguồn từ phong trào đấu tranh của nữ công nhân tại các nước phương Tây vào cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, trong bối cảnh điều kiện lao động khắc nghiệt và sự bất bình đẳng giới sâu sắc.

  • Những mốc son đầu tiên:
    • Vào ngày 8 tháng 3 năm 1857, hàng nghìn nữ công nhân ngành dệt may tại New York, Hoa Kỳ, đã xuống đường biểu tình để phản đối mức lương thấp, thời gian làm việc kéo dài và điều kiện lao động tồi tệ. Sự kiện này được xem là một trong những “hạt giống” đầu tiên cho phong trào đấu tranh vì quyền lợi phụ nữ. Hai năm sau, các nữ công nhân dệt may Hoa Kỳ đã thành lập công đoàn đầu tiên, giành được một số quyền lợi.
    • Đến ngày 8 tháng 3 năm 1908, hơn 15.000 phụ nữ tại New York tiếp tục diễu hành, đòi tăng lương, giảm giờ làm và quyền bầu cử. Cuộc đấu tranh này đã thu hút sự chú ý lớn và truyền cảm hứng mạnh mẽ cho phong trào nữ quyền toàn cầu. Đảng Xã hội Hoa Kỳ sau đó đã tuyên bố ngày 28 tháng 2 năm 1909 là “Ngày Phụ nữ”.
  • Chính thức hóa ngày Quốc tế Phụ nữ:
    • Năm 1910, tại Hội nghị Phụ nữ Quốc tế lần thứ II ở Copenhagen (Đan Mạch), nhà hoạt động Clara Zetkin – một lãnh đạo phong trào phụ nữ Đức – đã đề xuất chọn một ngày trong năm làm Ngày Quốc tế Phụ nữ để kỷ niệm và thúc đẩy quyền bình đẳng cho phụ nữ. Đề xuất này được hơn 100 đại biểu từ 17 quốc gia đồng thuận.
    • Ngày Quốc tế Phụ nữ đầu tiên được tổ chức vào ngày 19 tháng 3 năm 1911 tại Áo, Đan Mạch, Đức và Thụy Sĩ, với hơn một triệu người tham gia. Phụ nữ Nga lần đầu kỷ niệm ngày này vào thứ Bảy cuối cùng của tháng 2 năm 1913.
    • Ngày 8 tháng 3 năm 1917 đánh dấu một cột mốc quan trọng khi phụ nữ Nga tại Saint Petersburg biểu tình đình công đòi “bánh mì và hòa bình”, dẫn đến cuộc Cách mạng Tháng Hai ở Nga. Sự kiện này đã khiến Sa hoàng Nikolai II thoái vị, và bảy ngày sau, Chính phủ lâm thời trao quyền bầu cử cho phụ nữ.
    • Sau Cách mạng Tháng Mười, Alexandra Kollontai và Vladimir Lenin đã biến ngày 8 tháng 3 thành ngày lễ chính thức ở Liên bang Xô viết từ năm 1917. Ban đầu là một ngày làm việc, đến ngày 8 tháng 5 năm 1965, ngày này được tuyên bố là ngày nghỉ lễ ở Liên Xô.
    • Ngày này chủ yếu được kỷ niệm trong các nước thuộc phong trào Xã hội chủ nghĩa và Cộng sản cho đến khi được Liên Hợp Quốc thông qua.
    • Vào những năm 1970 và 1980, các nhóm phụ nữ theo làn sóng nữ quyền thứ hai đã áp dụng ngày này như một ngày hoạt động, kêu gọi trả lương bình đẳng, cơ hội kinh tế bình đẳng, quyền hợp pháp bình đẳng, quyền sinh sản, trợ cấp chăm sóc trẻ em và phòng chống bạo lực đối với phụ nữ.
    • Năm 1975, Liên Hợp Quốc bắt đầu kỷ niệm Ngày Quốc tế Phụ nữ. Đến năm 1977, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chính thức mời các quốc gia thành viên tuyên bố ngày 8 tháng 3 là Ngày của Liên Hợp Quốc về quyền phụ nữ và hòa bình thế giới.

2. Ý nghĩa của Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3

Ngày 8/3 không chỉ là một ngày kỷ niệm mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, thể hiện vai trò và giá trị to lớn của người phụ nữ trong xã hội.

  • Tôn vinh và tri ân phái đẹp: Đây là dịp để toàn xã hội bày tỏ lòng biết ơn, sự quan tâm và trân trọng đối với những đóng góp to lớn, sự hy sinh của phụ nữ cho gia đình và xã hội. Phụ nữ là những người mẹ, người vợ, người chị, người em đã có công lao to lớn trong việc xây dựng tổ ấm và phát triển cộng đồng.
  • Thể hiện sự bình đẳng giới: Ngày 8/3 là biểu tượng cho cuộc đấu tranh đòi quyền bình đẳng giữa nam và nữ. Thông qua ngày này, xã hội ngày càng công nhận và thay đổi nhiều chính sách để thể hiện sự bình đẳng của cả hai giới, giúp phụ nữ tham gia vào nhiều hoạt động phát triển kinh tế và xã hội.
  • Kỷ niệm cuộc đấu tranh cho quyền lợi phụ nữ: Ngày 8/3 là ngày kỷ niệm những cuộc đấu tranh đầy khó khăn của phụ nữ trên toàn thế giới để đòi hỏi các quyền lợi cơ bản như tăng lương, giảm giờ làm, quyền bầu cử, và các điều kiện an sinh xã hội.
  • Thu hẹp sự bất công: Ngày này cũng là dịp để xã hội nhìn nhận và nỗ lực thu hẹp những sự bất công mà phụ nữ vẫn phải chịu đựng ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là trong công việc, cuộc sống và giáo dục.
  • Phản ánh sự phát triển xã hội: Việc các quốc gia hưởng ứng Ngày Quốc tế Phụ nữ phần nào phản ánh trình độ dân trí và sự tiến bộ của xã hội, nơi phụ nữ ngày càng được đối xử công bằng và trân trọng hơn.

3. Các hoạt động kỷ niệm

Trên thế giới và tại Việt Nam, Ngày Quốc tế Phụ nữ được kỷ niệm bằng nhiều hoạt động ý nghĩa:

  • Trên thế giới:
    • Đàn ông thường tặng hoa (đặc biệt là hoa mimosa vàng ở Ý), quà và lời chúc tốt đẹp cho những người phụ nữ quan trọng trong cuộc đời họ như mẹ, vợ, bạn gái, con gái hay đồng nghiệp.
    • Ở một số quốc gia như Bulgaria và Romania, ngày này còn được coi tương đương với Ngày của Mẹ, nơi trẻ em tặng những món quà nhỏ cho mẹ và bà.
    • Tại một số quốc gia khác, Ngày Quốc tế Phụ nữ được kỷ niệm bằng các cuộc diễu hành hoặc biểu tình đòi quyền bình đẳng về mức lương, giáo dục, thăng tiến nghề nghiệp, an sinh xã hội, chống mại dâm và bạo lực đối với phụ nữ. Đôi khi, phụ nữ ở châu Âu và Bắc Mỹ từ chối nhận hoa để nhấn mạnh yêu cầu bình đẳng thực chất.
    • Ngày 8/3 là ngày lễ chính thức ở nhiều nước như Afghanistan, Angola, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Campuchia, Cuba, Georgia, Guinea-Bissau, Eritrea, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Lào, Madagascar, Moldova, Mông Cổ, Nga, Nepal, Tajikistan, Trung Quốc, Turkmenistan, Uganda, Ukraina, Uzbekistan, Việt Nam và Zambia.
  • Tại Việt Nam:
    • Ngoài ý nghĩa quốc tế, Ngày 8/3 tại Việt Nam còn là ngày kỷ niệm cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Hai Bà Trưng (Trưng Trắc và Trưng Nhị) là hai vị nữ anh hùng dân tộc đầu tiên đã phất cờ khởi nghĩa vào năm 40 đầu Công nguyên, đánh đuổi giặc ngoại xâm phương Bắc và giành lại chủ quyền dân tộc. Cuộc khởi nghĩa này là trang sử bất hủ, biểu thị tinh thần bất khuất và khả năng lãnh đạo phi thường của phụ nữ Việt Nam.
    • Sự kết hợp giữa ý nghĩa quốc tế và truyền thống lịch sử Việt Nam đã tạo nên một ngày lễ đặc biệt, tôn vinh vai trò quan trọng của phụ nữ trong xã hội và lịch sử đất nước.
    • Vào ngày 8/3, đàn ông và những người con thường tặng cho những người phụ nữ thân yêu của mình những món quà ý nghĩa, đóa hoa (thường là hoa hồng) và lời chúc tốt đẹp. Các cơ quan, đoàn thể và mỗi gia đình đều tổ chức các hoạt động kỷ niệm trang trọng.
    • Phụ nữ Việt Nam chiếm 51% lực lượng lao động và đóng vai trò chính trong công việc gia đình và nuôi dạy con cái. Họ cũng tham gia hoạt động chính trị ở mức cao, với 27,3% đại biểu Quốc hội, được Liên Hợp Quốc đánh giá là một trong những tỷ lệ cao nhất thế giới. Tỷ lệ nữ tốt nghiệp đại học, thạc sĩ, tiến sĩ cũng đáng kể.
    • Ngày 8/3/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tặng bức trướng thêu 8 chữ vàng “Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang” và Nhà nước đã tặng Huân chương “Thành đồng” hạng nhất cho phụ nữ miền Nam, ghi nhận cống hiến của họ.

Lưu ý: Khác với Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 là ngày kỷ niệm riêng dành cho phái nữ Việt Nam, đánh dấu mốc thành lập Hội Phụ nữ phản đế Việt Nam (tiền thân của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam ngày nay).