Review và tóm tắt Tuyển Tập Truyện Cổ Grimm

Bộ truyện cổ tích của Anh em nhà Grimm là một tác phẩm kinh điển của Văn học phương Tây, thuộc thể loại Cổ tích và Sách thiếu nhi. Dưới đây là phần tổng quan và tóm tắt chi tiết một số câu chuyện nổi bật dựa trên các đoạn trích được cung cấp.

I. Tổng quan về Tuyển Tập Truyện Cổ Grimm

1. Tác giả và Bản dịch: Tác giả của bộ sách là Anh em nhà Grimm. Tên bộ sách ban đầu được đặt là Truyện cổ tích kể cho trẻ em và trong gia đình. Sau khi hai anh em qua đời, bộ sách mới được đổi tên thành Truyện cổ Grimm để tưởng nhớ công lao của họ.

Bản dịch này (do Lương Văn Hồng dịch và NXB Kim Đồng xuất bản) được xem là bản dịch đầy đủ nhất, gồm 201 truyện do anh em Grimm sưu tầm. Ebook này còn có thêm bản dịch bổ sung truyện “Cô dâu của thỏ” và sử dụng minh họa màu của các họa sĩ tài năng, mặc dù sách gốc là hình đen trắng.

2. Giá trị và nội dung: Độc giả đọc Truyện cổ Grimm sẽ thấy lòng mình ấm áp hẳn lên vì nội dung nhân đạo của nó. Bộ truyện còn giúp trí óc sắc sảo thêm lên vì những kinh nghiệm về cuộc sống dồi dào và thỏa mãn cảm quan thẩm mỹ nhờ nghệ thuật kể truyện trong sáng mà hấp dẫn.

Đặc biệt, độc giả Việt Nam có thể tìm thấy niềm vui thích ngạc nhiên vì nhiều câu chuyện của nhân dân Đức và Việt Nam có nhiều điểm giống nhau, thậm chí giống nhau đến kỳ lạ.

II. Tóm tắt chi tiết một số truyện cổ tích tiêu biểu

Các đoạn trích cung cấp nội dung chi tiết của nhiều truyện, bao gồm:

1. Vua Ếch (Vua Ếch)

• Bối cảnh: Xưa kia, khi phép ước nguyện còn có hiệu nghiệm, một nàng công chúa út xinh đẹp, lộng lẫy. Nàng thường chơi đùa với quả cầu vàng bên một cái giếng trong rừng.
• Sự kiện chính: Một hôm, quả cầu vàng rơi xuống giếng sâu không thấy đáy. Nàng công chúa khóc lóc thảm thiết. Một con Ếch xấu xí nổi lên, hứa giúp nàng lấy lại quả cầu với điều kiện nàng phải hứa để Ếch làm “bạn tri âm” của nàng. Nàng hứa, đổi lại Ếch không lấy quần áo, châu báu, hay mũ miện. Nàng nghĩ con Ếch ngớ ngẩn đó không thể làm bạn tri âm với người được.
• Kết cục: Ếch lấy được quả cầu và sau đó tìm đến cung điện đòi thực hiện lời hứa. Nhà vua nhắc nhở công chúa: “Con đã hứa thì phải giữ lời hứa chứ”. Công chúa miễn cưỡng chấp nhận Ếch ngồi cạnh mình, trên bàn, và cuối cùng là trên giường. Tức giận, công chúa nhấc Ếch lên và ném mạnh vào tường/giường. Ếch hóa thành một vị hoàng tử có đôi mắt xinh đẹp và dễ thương. Hoàng tử đã bị xóa bỏ phép yêu, và chàng trở thành chồng yêu quý của nàng. Người hầu trung thành của Hoàng tử, bác Heinrich, đã phải chịu đau đớn khi Hoàng tử bị hóa Ếch (tim bị quấn bởi các vòng đai sắt). Trên đường Hoàng tử và Công chúa ra đi, họ nghe thấy tiếng “răng rắc” ba lần, đó là tiếng nứt tung của các vòng đai sắt quanh tim bác Heinrich vì Hoàng tử đã được giải thoát và hạnh phúc.

2. Mèo, Chuột Kết Nghĩa

• Thỏa thuận: Mèo và Chuột kết nghĩa, sống chung và mua một niêu mỡ để dự trữ cho mùa đông, cất giấu ở nhà thờ.
• Sự phản bội: Mèo liên tục giả vờ được mời đi đỡ đầu cho cháu họ (thực chất là đi ăn vụng mỡ). Chuột hiền lành tin lời Mèo. Mèo lần lượt ăn hết mỡ trong ba lần đi:
  • Lần 1: Ăn hết phần váng mỡ phủ trên, đặt tên đứa trẻ là “Liếm sạch phần da”.
  • Lần 2: Ăn ngấu nghiến luôn một lúc nửa niêu, đặt tên là “Hết nhẵn một nửa”.
  • Lần 3: Chén sạch nhẵn niêu mỡ, đặt tên là “Hết sạch”. Chuột thấy những cái tên này “kỳ lạ thật” và đáng nghi ngờ.
• Kết cục: Mùa đông đến, Chuột đề nghị đi lấy mỡ dự trữ, nhưng khi đến nơi chỉ thấy niêu không. Chuột thốt lên: “Thì ra thế! Bây giờ tôi mới hiểu…”. (Đoạn kết của Chuột không được đề cập rõ ràng trong đoạn trích).

3. Chu Du Thiên Hạ Để Học Rùng Mình

• Nhân vật: Người em út ngu dốt, không hiểu biết gì, nhưng lại muốn học một nghề duy nhất: “học rùng mình” (tức là cảm thấy sợ hãi).
• Thử thách 1 (Nhà thờ): Anh ta đi học việc kéo chuông. Thầy coi nhà thờ định dọa ma anh ta nhưng bị anh ta tưởng là đồ ăn trộm và đẩy xuống cầu thang. Thầy bị gãy một chân. Anh ta vẫn chưa biết rùng mình.
• Thử thách 2 (Lâu đài ma): Anh ta nghe tin Vua hứa gả công chúa cho ai dám thức ba đêm liền trong lâu đài có ma. Anh ta mang theo dụng cụ thợ mộc.
  • Đêm 1: Anh ta gặp hai con mèo đen muốn đánh bài. Anh ta tóm chúng, kẹp chân vào ghế thợ chạm, giết chết và ném xác xuống hồ. Sau đó, anh ta gặp nhiều mèo và chó mực khác, anh ta cũng dùng dao đánh chúng và ném xác xuống hồ. Chiếc giường anh nằm rung chuyển khắp lâu đài, nhưng anh ta vẫn chỉ nói: “Ước gì ta biết rùng mình!”.
  • Đêm 2: Anh ta gặp nhiều người khác từ ống khói rơi xuống mang theo chín cái xương ống chân và hai cái đầu lâu để chơi con ky. Anh ta cũng tham gia chơi.
  • Đêm 3: Anh ta gặp một ông lão khổng lồ có râu bạc dài. Ông lão thách đấu sức. Anh ta lừa kéo râu ông lão kẹt vào đe rèn, rồi dùng thanh sắt đánh. Ông lão van xin tha và chỉ cho anh ta ba tráp đầy vàng.
• Kết cục: Anh ta được gả công chúa. Công chúa múc một thùng nước đầy cá bống, lén đổ lên người chàng khi chàng ngủ. Chàng choàng dậy kêu lên: “Chà, có cái gì ấy làm tôi rùng cả mình! Mình ơi, giờ thì tôi biết thế nào là rùng cả mình rồi!”.

4. Chó sói và bảy chú dê con

• Sự kiện chính: Dê mẹ vào rừng, dặn bảy chú dê con không được mở cửa cho Sói. Sói giả giọng Dê mẹ, nhưng dê con nhận ra chân Sói đen. Sói bôi chân bằng bột. Dê con thấy chân trắng nên mở cửa. Sói nuốt chửng sáu con, chỉ sót lại con út trốn trong hộp đồng hồ.
• Giải cứu: Dê mẹ về thấy nhà cửa tan hoang. Dê út kể lại chuyện. Dê mẹ tìm thấy Sói ngủ dưới gốc cây, bụng căng phồng và có gì đó động đậy. Dê mẹ bảo dê con về lấy kéo và kim chỉ. Dê mẹ rạch bụng Sói, sáu chú dê con nhảy ra ngoài, không hề hấn gì vì Sói nuốt chửng không kịp nhai.
• Trừng phạt: Dê mẹ bảo các con đi nhặt đá to nhét vào bụng Sói. Dê mẹ khâu bụng Sói lại. Sói tỉnh dậy khát khô cổ, đi ra suối uống nước. Đá trong bụng đè lăn lên nhau nghe lạo xạo. Khi cúi xuống, Sói ngã xuống suối và chết đuối.

5. Rapunzên (Rapunzel)

• Nguồn gốc: Một người vợ thèm ăn rau ba lăng (Rapunzên trong tiếng Đức) trong vườn mụ phù thủy. Chồng phải liều mình hái trộm. Mụ phù thủy bắt người chồng hứa giao con gái đầu lòng cho mụ. Mụ đặt tên cô bé là Rapunzên và nuôi.
• Giam cầm: Năm 12 tuổi, mụ nhốt Rapunzên trong một cái tháp không có cửa ra vào hay bậc thang. Mỗi lần muốn lên, mụ gọi: “Rapunzen, Rapunzen, Ta muốn leo lên, Bện thả tóc xuống”. Rapunzên có bộ tóc vàng dài óng mượt.
• Hoàng tử: Một hoàng tử nghe tiếng nàng hát và tìm đến. Chàng thấy mụ phù thủy lên tháp bằng cách leo theo tóc nàng, nên chàng cũng làm theo. Rapunzên đồng ý lấy chàng và đề nghị chàng mang tơ đến bện thành dây chão để nàng trốn xuống.
• Sự phát hiện và trừng phạt: Rapunzên vô ý hỏi mụ phù thủy: “Tại sao kéo bà lên tháp cháu thấy nặng hơn là kéo hoàng tử”. Mụ phù thủy tức giận, cắt ngay mái tóc của nàng và ném Rapunzên tới một miền hoang vu cằn cỗi, nơi nàng phải chịu đói khát. Mụ dùng tóc giả dụ Hoàng tử.
• Kết cục: Hoàng tử bị mụ phù thủy trêu chọc và nhảy xuống bụi gai, bị đâm mù cả hai mắt. Chàng đi lang thang nhiều năm cho đến khi tìm thấy Rapunzên (lúc này đã sinh được một trai, một gái). Hai giọt lệ của nàng rỏ xuống mắt chàng, làm cho mắt chàng sáng ra, và chàng nhìn được như xưa.

6. Cô Lọ Lem (Cinderella)

• Cuộc đời bất hạnh: Sau khi mẹ mất, cha cưới vợ hai độc ác và có hai người con gái riêng xấu xa. Cô bé bị lột quần áo đẹp, mặc áo choàng xám cũ kỹ và bị bắt làm việc vất vả từ sáng đến tối. Cô phải ngủ trên đống tro cạnh bếp và bị gọi là “Lọ Lem”.
• Mộ mẹ và cây dẻ: Lọ Lem thường ra viếng mộ mẹ (nơi có cây dẻ). Một con chim trắng bay tới, thả xuống những thứ cô mong ước.
• Thử thách: Dì ghẻ ra điều kiện bắt cô nhặt đậu biển lẫn với tro trong thời gian ngắn để được đi dự hội. Lọ Lem gọi chim câu, chim gáy và các loài chim khác đến giúp nhặt.
• Dự hội: Sau khi bị từ chối hai lần, Lọ Lem ra mộ mẹ, gọi: “Cây ơi, cây hãy rung đi, Thả xuống áo bạc áo vàng cho em”. Chim thả quần áo lộng lẫy và hài lụa. Hoàng tử chỉ nhảy với Lọ Lem.
• Mất hài: Lọ Lem trốn thoát hai lần (lần đầu trèo lên chuồng chim bồ câu, lần hai trèo lên cây lê). Lần thứ ba, nàng chạy quá nhanh nên để rớt chiếc hài vàng.
• Tìm vợ: Hoàng tử dùng chiếc hài để tìm cô dâu. Hai cô chị tham lam đã tự chặt ngón chân cái và gót chân. Chim câu trên cây dẻ đã hót lên bài ca vạch trần sự giả dối, chỉ ra “Máu thấm trên hài… Chính cô dâu thật, Vẫn ở trong nhà”.
• Kết cục: Lọ Lem thử hài thì vừa như in. Hoàng tử nhận ra nàng. Chim câu đậu trên vai Lọ Lem. Hai cô chị tham lam bị chim mổ mù cả hai mắt, là sự trừng phạt cho tội ác và giả dối.

III. Kết luận và Ý nghĩa (Kết)

Tuyển tập Truyện cổ Grimm là một di sản văn học đồ sộ, nơi những câu chuyện truyền miệng dân gian được Anh em nhà Grimm dày công sưu tầm, ghi chép và đưa vào đời sống văn học [i].

1. Chủ đề xuyên suốt và sự trừng phạt công bằng:

Hầu hết các câu chuyện trong tuyển tập đều nhấn mạnh vào sự đấu tranh giữa cái thiện và cái ác, và thường kết thúc bằng một sự công bằng rõ ràng:

• Sự kiên trì và lòng tốt được đền đáp: Nhân vật chính như người em út ngu ngốc trong truyện “Chu Du Thiên Hạ Để Học Rùng Mình” (cuối cùng đã học được “rùng mình” và cưới công chúa), hay Lọ Lem (trở thành hoàng hậu) đều nhận được hạnh phúc xứng đáng.
• Sự giả dối và độc ác bị trừng phạt nghiêm khắc: Sự trừng phạt thường mang tính biểu tượng và tàn nhẫn:
  • Hai người chị của Lọ Lem bị chim mổ mù cả hai mắt vì tội ác và giả dối.
  • Mụ dì ghẻ độc ác trong “Bạch Tuyết và bảy chú lùn” bị buộc xỏ chân vào đôi giày sắt nung đỏ và nhảy cho đến chết.
  • Mụ phù thủy dì ghẻ của Công chúa Rapunzên bị cắt tóc và bị ném tới miền hoang vu cằn cỗi.
  • Người chồng tham lam trong truyện “Hai vợ chồng người đánh cá” (Ông già và biển cả) cuối cùng trở về túp lều rách nát ban đầu, sau khi đòi hỏi quá mức tới mức muốn làm “Chúa Trời kính yêu”.

2. Bài học về sự Trung thực và Lời hứa:

Các câu chuyện như “Vua Ếch” và “Ba sợi tóc vàng của con quỷ” nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giữ lời hứa và sự trung thực:

• Trong “Vua Ếch”, nhà vua đã dạy công chúa bài học về việc giữ lời hứa (“Con đã hứa thì phải giữ lời hứa chứ”) ngay cả khi đó là một lời hứa với một con Ếch “ngớ ngẩn”.
• Trong truyện “Ba sợi tóc vàng của con quỷ”, chàng trai trẻ tốt số đã không quên trả lời ba câu hỏi khó cho những người đã giúp đỡ mình, nhờ đó nhận được phần thưởng hậu hĩnh.

3. Khía cạnh tối tăm của bản chất con người:

Bên cạnh lòng tốt, tuyển tập còn phơi bày những mặt tối của con người:

• Sự tham lam và bất nghĩa: Tên chủ quán trong truyện “Cái bàn ơi, trải khăn ra!” liên tục đánh tráo Bàn thần và Lừa thần, nhưng cuối cùng bị trừng phạt bởi chiếc gậy thần.
• Sự ghen ghét, đố kỵ: Các nhân vật dì ghẻ hoặc anh chị em xấu xa thường là nguyên nhân chính gây ra bất hạnh cho nhân vật chính (ví dụ: mẹ kế trong “Anh và Em Gái”, hay anh trai giết em trong truyện “Hai anh em”).

Tóm lại, Tuyển Tập Truyện Cổ Grimm không chỉ là kho tàng giải trí cho trẻ em mà còn là bức tranh phong phú về đạo đức và luân lý xã hội, truyền tải những bài học sâu sắc qua lăng kính kỳ ảo của phép thuật và sự can thiệp của định mệnh.