Tóm tắt sách: Alice ở xứ sở diệu kỳ – Lewis Carroll

Chào bạn, dưới đây là bài đánh giá (review) và tóm tắt chi tiết cuốn tiểu thuyết kinh điển Alice Ở Xứ Sở Diệu Kỳ (Alice in Wonderland) của Lewis Carroll.

I. Giới Thiệu và Đánh Giá Tổng Quan

Alice Ở Xứ Sở Diệu Kỳ là cuốn tiểu thuyết thiếu nhi nổi tiếng của nhà văn người Anh Lewis Carroll. Ngay khi ra đời vào năm 1865, cuốn truyện đã được đông đảo bạn đọc, cả trẻ em lẫn người lớn, yêu mến. Bảy năm sau, Lewis Carroll tiếp tục cho ra mắt phần tiếp theo là Alice ở xứ sở trong gương.

Tác phẩm và tầm ảnh hưởng:

• Cuốn sách này nổi tiếng nhờ sức hấp dẫn mạnh mẽ.
• Nó đã trở thành niềm cảm hứng mạnh mẽ cho những người yêu thích văn chương và sáng tạo trong hơn 130 năm qua.
• Hàng loạt tác phẩm nghệ thuật đã ra đời dựa trên những cuộc phiêu lưu của cô bé Alice, bao gồm văn học, hội họa, truyền hình, điện ảnh, âm nhạc, game và cả opera.
• Những nhân vật nổi tiếng trong phần đầu tiên bao gồm Thỏ Trắng (White Rabbit), Sâu bướm (Caterpillar), Nữ Công tước (Duchess), Vua Cơ (King of Hearts) và Hậu Cơ (Queen of Hearts).

Về Lời Tác Giả: Lewis Carroll thường xuyên nhận được thư hỏi về các câu đố trong truyện, ví dụ như câu đố của Người làm mũ (The Mad Hatter). Tác giả giải thích rằng một số câu đố có thể có lời giải “nhạt nhẽo và vô vị,” nhưng câu đố của Người làm mũ là một sáng tác độc đáo và hoàn toàn không có lời giải.

Bối cảnh (theo Thơ): Nguồn cảm hứng cho câu chuyện đến từ một buổi chiều nắng vàng. Câu chuyện kể về cuộc du ngoạn quanh co vô định trên một con thuyền. Ba đứa trẻ (được nhắc đến là Prima, Secunda, Tertia) khao khát một câu chuyện nhỏ. Người kể chuyện (Lewis Carroll) đã tạo ra cô bé Alice trong mơ đến miền đất lạ, trò chuyện thân tình với chim muông và các loài thú, tạo nên một cuộc sống “như thật như mơ”.

II. Tóm Tắt Chi Tiết Cốt Truyện

Chương 1: Rơi Xuống Hang Thỏ

Alice cảm thấy chán ngấy khi phải ngồi cạnh chị gái trên bờ đất mà không có việc gì làm. Cô bé đột nhiên nhìn thấy một Thỏ Trắng có đôi mắt màu hồng chạy ngang qua, kêu lên: “Ối trời ơi! Tôi sẽ bị quá muộn mất thôi!”. Điều đặc biệt là con Thỏ mặc áo gi-lê, rút ra một chiếc đồng hồ quả quýt. Tò mò, Alice băng qua cánh đồng và chui tọt xuống hang thỏ.

Alice rơi xuống một cái giếng sâu, nhưng cô rơi chậm đến mức có thể quan sát xung quanh, thấy các kệ sách và bản đồ. Cô suy nghĩ về địa lý và lo sợ sẽ rơi xuyên qua Trái Đất và gặp “Người Antipathy” (người đi lộn ngược). Cô rơi xuống một đống lá khô, không bị thương.

Cô thấy mình ở trong một gian sảnh lớn, có nhiều cánh cửa bị khóa. Alice tìm thấy một chiếc bàn nhỏ bằng thủy tinh với một chiếc chìa khóa vàng bé tí xíu. Chìa khóa không mở được cửa lớn, nhưng vừa khít với một cánh cửa bé tí chỉ cao khoảng 15 inch (38 cm). Nhìn qua cửa, cô thấy một khu vườn tuyệt đẹp.

Cô tìm thấy một cái chai có nhãn “HÃY UỐNG TÔI”. Sau khi kiểm tra chai không có nhãn “Thuốc độc”, cô uống thứ nước có vị hỗn hợp của nhiều loại bánh và thực phẩm. Cô nhanh chóng thu nhỏ lại chỉ còn 10 inch. Nhưng cô nhận ra mình đã để quên chìa khóa vàng trên bàn và không thể với tới được. Cô ngồi xuống khóc.

Sau đó, cô tìm thấy một chiếc bánh nhỏ dán chữ “HÃY ĂN TÔI”. Cô ăn hết chiếc bánh.

Chương 2: Ao Nước Mắt

Alice phình to ra như “cái kính viễn vọng to nhất”, đầu cô đụng phải trần nhà, lúc này cô đã cao hơn 9 foot (2,7m). Cô lấy được chiếc chìa khóa nhưng vẫn không thể lọt qua cánh cửa. Cô ngồi xuống khóc và khóc nhiều đến nỗi tạo ra một cái ao nước mắt sâu 4 inch, ngập nửa căn phòng.

Thỏ Trắng quay lại, hối hả tìm găng tay và quạt. Alice hỏi chuyện khiến Thỏ Trắng sợ hãi, đánh rơi đồ và bỏ chạy. Alice nhặt chiếc quạt và đôi găng tay, nhưng việc quạt khiến cô bị thu nhỏ lại liên tục. Cô ném quạt đi vừa kịp lúc để không bị biến mất. Lúc này cô chỉ còn cao khoảng 2 foot (60 cm).

Cô trượt chân và ngã vào ao nước mắt của chính mình. Cô bắt đầu bơi và gặp một Chuột cũng bị rơi vào. Alice cố gắng nói chuyện, nhưng nhắc đến mèo Dinah của cô bé (giỏi bắt chuột và dơi), khiến Chuột giận dữ. Alice sau đó nhắc đến một chú chó sục giỏi giết chuột, càng khiến Chuột bực tức hơn.

Chương 3: Cuộc Đua Caucus Và Một Câu Chuyện Dài

Alice cùng Chuột và nhiều loài chim, thú nhỏ khác (Vịt, Dodo, Vẹt Lory, Đại bàng con) lên bờ, tất cả đều ướt sũng. Chuột cố gắng làm khô mọi người bằng cách kể một câu chuyện lịch sử dài về William Đại Đế.

Dodo đề nghị tổ chức Cuộc Đua Caucus. Dodo vẽ một vòng tròn, mọi người chạy không theo luật lệ cố định nào; sau nửa giờ, tất cả đều khô ráo, và Dodo tuyên bố tất cả đều thắng cuộc và đều có giải thưởng. Alice chia hộp kẹo hạnh nhân làm giải thưởng. Dodo dùng chiếc vòng sắt của Alice làm giải thưởng cho chính cô bé.

Chuột bắt đầu kể câu chuyện dài và buồn của mình. Alice tưởng tượng hình dáng câu chuyện (in thành hình zíc zắc giống cái đuôi) và liên tục ngắt lời, hỏi về các “nút thắt” (liên tưởng đến cái đuôi bị thắt nút). Chuột cảm thấy bị lăng mạ và bỏ đi. Alice lại nhắc đến mèo Dinah, khiến tất cả các loài chim, thú (sợ bị Dinah ăn thịt) bỏ đi hết.

Chương 4: Sự Xuất Hiện Của Bill

Thỏ Trắng quay lại, tìm kiếm găng tay và quạt, và nhầm Alice là cô hầu gái Mary Ann. Thỏ sai Alice về nhà mình (có biển đề “THỎ. T”) để lấy đồ. Alice vào nhà Thỏ, thấy một cái chai nhỏ và uống. Cô bé lại to lớn rất nhanh, lấp đầy căn phòng, một khuỷu tay ép chặt vào cửa ra vào, một bàn chân gác lên ống khói.

Thỏ Trắng và các bạn (Pat, và Bill là thằn lằn) cố gắng tìm cách vào nhà. Chúng quyết định cử Bill chui xuống ống khói. Alice chờ Bill bò xuống ống khói rồi đạp mạnh, khiến Bill bắn ra ngoài. Đám đông bên ngoài kêu lên và quyết định ném sỏi vào nhà. Alice nhận ra các viên sỏi khi chạm sàn nhà biến thành bánh. Cô ăn một chiếc bánh và nhỏ lại.

Cô chạy vào rừng và gặp một chú chó con to xù. Alice cố gắng tránh bị chó giẫm bẹp. Cô chạy trốn thành công.

Chương 5: Lời Khuyên Của Sâu Bướm

Alice gặp một con Sâu Bướm lớn màu xanh sẫm đang ngồi trên một cây nấm to và hút thuốc bằng ống điếu. Sâu Bướm hỏi “Cô là ai?”. Alice giải thích về sự thay đổi kích thước và danh tính của mình. Sâu Bướm yêu cầu Alice đọc bài thơ “Cha già rồi, thưa cha William,” nhưng cô bé lại đọc ra một phiên bản méo mó, khác lạ.

Alice thừa nhận mình muốn cao lớn hơn 3 inch. Sâu Bướm, cao đúng 3 inch, tỏ ra khó chịu. Cuối cùng, Sâu Bướm chỉ cho Alice cách điều chỉnh kích thước: “Một bên sẽ làm cô cao lên và bên kia sẽ làm cô bé lại”, đó là hai bên của cây nấm.

Alice ăn miếng nấm bên phải và cằm cô đập vào chân (biến đổi theo chiều dọc). Cô lập tức ăn miếng bên trái, khiến cổ cô dài ngoẵng như thân cây. Một con Bồ câu lớn bay đến và tấn công, gọi cô là “Rắn” vì nghĩ cô đến ăn trứng của nó. Alice khẳng định mình là một cô bé, nhưng Bồ câu không tin vì cô bé ăn trứng. Alice dùng hai miếng nấm để điều chỉnh kích thước, cuối cùng trở về chiều cao cũ. Cô ăn miếng nấm bên phải để thu nhỏ lại còn 9 inch để tiếp cận một ngôi nhà nhỏ.

Chương 6: Lợn Con Và Hạt Tiêu

Alice thấy một người hầu mặt cá và một người hầu mặt ếch. Người hầu mặt cá trao thư mời Nữ công tước đến dự buổi chơi croke của Hoàng hậu.

Alice vào nhà, căn bếp đầy khói và mùi hạt tiêu. Nữ công tước đang vỗ về một đứa bé, bà đầu bếp quấy xúp, và mèo Cheshire đang cười nhăn nhở. Bà đầu bếp ném xoong nồi vào Nữ công tước và đứa bé. Khi Alice cố gắng phô bày kiến thức (về Trái Đất quay 24 giờ), Nữ công tước hét lên: “Hãy chặt đầu cô ta đi!”.

Nữ công tước giao đứa bé cho Alice bế và vội đi chơi croke. Alice nhận thấy đứa bé bắt đầu kêu ủn ỉn. Cô bé lo lắng và nhận ra đứa bé đã biến thành một con lợn. Alice đặt nó xuống và nó chạy vào rừng.

Alice gặp lại mèo Cheshire, hỏi đường. Mèo nói rằng mọi người ở đây, kể cả Alice, đều điên cả. Mèo chỉ đường đến nhà Người làm mũ và Thỏ rừng. Mèo Cheshire biến mất dần, để lại nụ cười ngoác rộng lơ lửng trong không trung.

Chương 7: Bữa Tiệc Trà Điên Rồ

Alice đến nhà Thỏ rừng. Người làm mũ và Thỏ rừng đang ngồi uống trà cùng Chuột sóc (đang ngủ). Họ nói không có chỗ và mời cô uống rượu (nhưng không có rượu). Thỏ rừng và Người làm mũ nói chuyện khiếm nhã.

Người làm mũ đưa ra câu đố nổi tiếng: “Tại sao một con quạ lại giống một cái bàn viết?”. Alice không giải được. Người làm mũ và Thỏ rừng thừa nhận họ cũng chẳng đoán được gì cả. Alice bực mình vì họ đưa ra câu đố không có lời giải.

Người làm mũ giải thích rằng đồng hồ của anh ta luôn chỉ 6 giờ (giờ uống trà) vì anh ta đã cãi nhau với Thời gian (Time). Hoàng hậu Cơ đã ra lệnh “Chặt đầu hắn đi!” vì anh ta “giết thời gian” (beat time/kill time). Vì thế, họ luôn phải uống trà và di chuyển quanh bàn để dùng bộ ấm chén sạch.

Chuột sóc kể câu chuyện về ba chị em sống dưới đáy giếng chứa đầy đường mật (treacle), và học kéo những thứ bắt đầu bằng chữ M. Người làm mũ và Thỏ rừng thô lỗ, liên tục ngắt lời Alice. Alice phẫn nộ bỏ đi.

Alice tìm thấy một cái cây có cửa dẫn vào thân. Cô đi vào, trở lại gian sảnh dài. Cô dùng nấm để thu nhỏ người lại còn 1 foot và cuối cùng bước vào khu vườn tuyệt đẹp.

Chương 8: Sân Chơi Croke Của Hoàng Hậu

Alice thấy ba người làm vườn (quân Hai, Năm, Bảy) đang sơn những bông hoa hồng trắng thành đỏ vì sợ Hoàng hậu.

Đám rước của Hoàng hậu tiến đến. Hầu hết mọi người (các quân bài, lính) đều nằm úp mặt xuống đất. Alice vẫn đứng. Hoàng hậu Cơ hỏi tên Alice, rồi hỏi về những người làm vườn. Khi Alice nói không biết, Hoàng hậu ra lệnh: “Hãy chặt đầu con bé này cho ta, chặt đầu ngay lập tức!”. Alice đáp lại: “Thật vô lý!”.

Hoàng hậu phát hiện ra hoa hồng bị sơn và ra lệnh hành quyết ba người làm vườn. Alice giấu họ vào một chậu hoa.

Cuộc chơi croke bắt đầu. Sân chơi rất kỳ lạ: Bóng là nhím sống, gậy đánh là hồng hạc sống, còn gôn là những người lính cúi gập người. Trò chơi hỗn loạn, không có luật, và Hoàng hậu liên tục ra lệnh “Chặt đầu thằng này ngay tức khắc!”.

Đầu Mèo Cheshire xuất hiện. Alice kể cho Mèo nghe về sự hỗn loạn của trò chơi. Vua Cơ khó chịu, và Hoàng hậu lại ra lệnh chặt đầu Mèo. Đao phủ, Vua và Hoàng hậu cãi nhau xem có thể chặt đầu một cái đầu không có cơ thể hay không.

Chương 9: Chuyện Của Giả Ba Ba

Nữ công tước được gọi đến. Bà ta lúc này trở nên thân mật, cho rằng hạt tiêu khiến người ta nóng tính. Bà ta đi cùng Alice, chia sẻ các câu triết lý và đạo đức (ví dụ: “Mọi vật đều có tinh thần cả đấy,” và “Đó là tình yêu, là tình yêu, nó làm thế giới này hoàn hảo”).

Hoàng hậu xua đuổi Nữ công tước. Hoàng hậu dẫn Alice đi gặp Sư Tử Đầu Chim (Gryphon) và Giả Ba Ba (Mock Turtle). Giả Ba Ba đang ngồi ủ rũ, tự xưng rằng ngày xưa nó là một con rùa thật.

Giả Ba Ba kể về trường học của nó, nơi thầy giáo là Rùa Cạn (Rùa Cạn đồng âm với ‘dạy chúng tôi’). Các môn học lạ lùng bao gồm: Bơi và Lặn, Hoài bão, Đánh lạc hướng, Làm xấu mình (Uglification), và Nhạo báng.

Chương 10: Vũ Điệu Tôm Hùm

Giả Ba Ba mô tả chi tiết Vũ Điệu Tôm Hùm (Lobster Quadrille). Điệu nhảy bao gồm việc đứng thành hai hàng, nhảy cùng tôm hùm, đổi bạn nhảy, rồi ném tôm hùm xuống biển và bơi theo.

Họ thảo luận về cá Xám Bạc (Grayling), chúng có đuôi trong miệng do bị ném vào khoảng không rộng lớn sau khi nhảy. Sư Tử Đầu Chim giải thích cá Xám Bạc được gọi như vậy vì chúng đánh bóng ủng và giày (polish boots and shoes) dưới biển. Giả Ba Ba cũng đề cập đến sự nhầm lẫn giữa cá heo (porpoise) và mục đích (purpose).

Alice lại được yêu cầu đọc thơ, và cô đọc một bài thơ vô nghĩa khác về Tôm hùm và Cá mập. Giả Ba Ba hát bài “Xúp Ba Ba” (Turtle Soup).

Trong lúc Giả Ba Ba đang hát, có tiếng hô vang lên: “Phiên tòa bắt đầu!”. Sư Tử Đầu Chim kéo Alice vội vàng chạy đi.

Chương 11: Ai Lấy Cắp Bánh Nhân Trái Cây?

Alice và Sư tử đầu chim đến phiên tòa. Viên cận thần J Cơ (Knave of Hearts) đang bị xét xử vì tội ăn trộm Bánh nhân trái cây của Hoàng hậu. Vua Cơ làm thẩm phán. Hội thẩm đoàn gồm 12 con vật đang bận rộn viết lách. Alice giật lấy cây bút chì kêu ghít-ghít của thằn lằn Bill.

Thỏ Trắng đọc cáo trạng: “Cận thần J Cơ đã ăn trộm bánh / Lại còn mang tất cả bánh đi!”.

• Nhân chứng 1: Người làm mũ. Anh ta rất sợ hãi và chỉ đưa ra bằng chứng mơ hồ về tiệc trà (ngày 14, 15, hoặc 16 tháng 3). Alice nhận ra cô đang to dần lên trong phòng xử án. Người làm mũ bị đuổi đi và chạy trốn khỏi lệnh hành quyết của Hoàng hậu.
• Nhân chứng 2: Bà đầu bếp. Bà ta chỉ trả lời “Không có” khi được hỏi về bằng chứng và nói bánh làm bằng hạt tiêu. Bà đầu bếp biến mất khi xảy ra hỗn loạn vì Chuột sóc nói mâu thuẫn.

Chương 12: Bằng Chứng Của Alice

Alice được gọi làm nhân chứng thứ ba. Cô bé đứng dậy, quên mất kích thước to lớn của mình (đã bằng kích thước thật) và làm đổ toàn bộ hội thẩm đoàn.

Alice khai không biết gì về vụ trộm. Vua Cơ đọc Điều luật 42 (vừa mới nghĩ ra) để đuổi Alice (người cao hơn một dặm) khỏi phiên tòa. Alice bác bỏ điều luật này.

Thỏ Trắng đưa ra bằng chứng mới: một tập thơ không chữ ký. Vua và Hoàng hậu tìm mọi cách để giải thích tập thơ một cách vô lý nhằm buộc tội J Cơ.

Hoàng hậu Cơ gào lên: “Phải kết án trước, phán quyết sau”. Alice giận dữ nói to: “Thật là vớ vẩn và vô lý! Ai lại đi kết án trước bao giờ!”. Hoàng hậu ra lệnh chặt đầu cô bé. Alice hét lên: “Ai thèm để ý đến các người chứ? Các người chẳng qua chỉ là một bộ bài mà thôi!”. Cả bộ bài bay lên và đổ ập xuống người Alice.

Alice tỉnh dậy, thấy mình nằm trên bờ ruộng, đầu gối trên vạt áo của chị gái. Chị cô nói Alice đã ngủ một giấc dài.

Kết thúc và Giấc Mơ Của Chị Alice: Alice kể lại toàn bộ giấc mơ kỳ lạ của mình cho chị nghe. Chị Alice ngồi lại, ngắm hoàng hôn và mơ màng. Trong giấc mơ của chị, cô bé Alice bé bỏng vẫn đang ở Xứ sở Diệu Kỳ, với những âm thanh và hình ảnh của Thỏ Trắng, Mèo Cheshire, Hoàng hậu Cơ, và Giả Ba Ba. Chị hy vọng rằng khi Alice lớn lên, cô bé vẫn sẽ giữ được tâm hồn thuần khiết và kể lại những câu chuyện thần tiên đó cho những đứa trẻ khác, không quên đi những ngày hè ngập tràn hạnh phúc.

III. Tổng Hợp Trích Đoạn Hay Trong Sách Alice Ở Xứ Sở Diệu Kỳ

1. Về Tính Chất Của Giấc Mơ và Sự Thay Đổi (Identity and Change)

Những trích đoạn này thể hiện sự ngạc nhiên của Alice trước thế giới mới và cuộc khủng hoảng danh tính khi cô liên tục thay đổi kích thước:

• Về việc đọc sách:
  

  “Thế thì đọc làm gì cơ chứ. Sách gì mà không có tranh ảnh cũng chẳng có lời thoại?”

• Lời hối hả của Thỏ Trắng (White Rabbit), khởi nguồn mọi chuyện:
  

  “Ối trời ơi! Ối trời ơi! Tôi sẽ bị quá muộn mất thôi!”

• Về việc thay đổi danh tính:
  

  “Nếu mình không phải là mình như trước đây thì điều gì sẽ xảy ra, mình sẽ là ai trong cái thế giới này? Ồi, quả là khó hiểu quá!”

• Về mong muốn trưởng thành:
  

  “Mà tại sao để trở thành một người cao lớn với mình lại khó đến thế!” Alice đáng thương nghĩ.

• Lời hứa của Sâu bướm về cách điều chỉnh kích thước:
  

  “Một bên sẽ làm cô cao lên và bên kia sẽ làm cô bé lại.” Giải thích thêm: Sau đó Sâu bướm nói rõ “Một bên” và “Bên kia” là hai bên của cây nấm.

2. Những Câu Nói Kinh Điển Của Các Nhân Vật

Các nhân vật trong Xứ sở Diệu Kỳ thường đưa ra những nhận xét đầy tính vô lý hoặc triết lý một cách cưỡng ép:

• Lời Tác Giả về Câu Đố (Lewis Carroll):
  

  “Người ta có thể đưa ra một vài lời giải nào đó cho các câu đố, mặc dù đó là những lời giải nhạt nhẽo và vô vị, nhưng người ta không bao giờ đặt ngay trước mắt độc giả phần kết của câu chuyện!” Và câu đố của Người làm mũ… hoàn toàn không có lời giải. (Đây là nhận định của tác giả về câu đố “Tại sao một con quạ lại giống một cái bàn viết?”).

• Triết lý của Mèo Cheshire (Cheshire Cat) về sự điên rồ:
  

  “Ở đây tất cả chúng ta đều điên mà. Tôi điên. Cô cũng điên.”

• Sự vô lý của nụ cười Mèo Cheshire:
  

  “Ồ, mình vẫn thường gặp những con mèo không cười, nhưng chưa bao giờ thấy một nụ cười mà không có mèo! Đây mới đúng là điều kì lạ nhất trong đời mình!”

• Cái nhìn của Alice về Nụ cười Mèo Cheshire:
  

  Mặc dù cả người nó đã biến mất nhưng cái miệng ngoác ra cười của nó vẫn để lại cái bóng trong không trung, một lúc sau mới biến mất.

• Câu khẩu hiệu đặc trưng của Hoàng hậu Cơ (Queen of Hearts):
  

  “Hãy chặt đầu con bé này cho ta, chặt đầu ngay lập tức!” (Hoặc “Chặt đầu thằng này ngay tức khắc!”)

• Triết lý sống của Nữ công tước (Duchess):
  

  “Mọi vật đều có tinh thần cả đấy, chỉ có điều cô có nhận ra nó hay không thôi.” “Đó là tình yêu, là tình yêu, nó làm thế giới này hoàn hảo.” Hoặc một triết lý khác: “Hãy là chính mình” hoặc nếu cô muốn nói một cách đơn giản hơn thì “Đừng bao giờ tưởng tượng mình không phải là mình, rằng mình khác với cái hình bóng đã từng xuất hiện trước mọi người, rằng mình đã và có thể khác với hình bóng trước đó.”

• Alice phản kháng Hoàng hậu trong phiên tòa (The Climax):
  

  “Thật là vớ vẩn và vô lý! Ai lại đi kết án trước bao giờ!” “Ai thèm để ý đến các người chứ? Các người chẳng qua chỉ là một bộ bài mà thôi!”

3. Hài Hước Và Lối Chơi Chữ Độc Đáo (Wordplay and Puns)

Tác phẩm nổi tiếng với lối chơi chữ tinh tế, thường bị các nhân vật hiểu sai hoặc áp dụng một cách vô lý:

• Về việc “Đánh đập thời gian” (Beat Time):
  

  “Nếu cô hiểu rõ Thời gian như tôi, thì cô đã không nói tới việc lãng phí hắn. Chính là hắn… Thời gian sẽ nổi cơn tam bành khi bị đánh đấy.”

• Tính vô nghĩa của Câu Đố Người làm mũ:
  

  Người làm mũ đưa ra câu đố: “Tại sao một con quạ lại giống một cái bàn viết?” Sau khi Alice không giải được, Người làm mũ và Thỏ rừng thừa nhận: “Tôi chẳng đoán được gì cả.”

• Sự nhầm lẫn giữa “Cá heo” và “Mục đích”:
  

  Giả Ba Ba giải thích sự nhầm lẫn giữa “Cá heo” (porpoise) phát âm giống như từ “mục đích” (purpose). Giả Ba Ba hỏi: “Thế anh đi với con cá heo nào?”, làm Alice hiểu là “Đi với mục đích nào”.

• Lý do Giả Ba Ba gọi giáo viên là Rùa Cạn:
  

  “Chúng tôi gọi ông ấy là rùa cạn vì ông ấy dạy chúng tôi.” (Rùa Cạn/Rùa Cạn đồng âm với ‘dạy chúng tôi’).

• Sự biến chất của “giờ học” (Lesson):
  

  “Vì thế nên nó mới bị gọi là ‘giờ học’ – Sư tử đầu chim giải thích – Bởi vì giờ học cứ ngày một giảm dần.”

4. Thơ Ca Và Miêu Tả Hình Ảnh Đẹp

• Cảnh Alice tỉnh dậy và sự kết thúc của giấc mơ (Giấc mơ của Chị Alice):
  

  “Ôi, em đã mơ một giấc mơ kỳ lạ!” Và lời kết trong giấc mơ của chị Alice, thể hiện ước vọng giữ gìn tâm hồn Alice: Liệu cô có còn giữ được tâm hồn thuần khiết tràn đầy yêu thương của tuổi ấu thơ, liêu cô có thể khiến cho bọn trẻ vây quanh cô, ngước đôi mắt trong sáng và háo hức nghe cô kể những câu chuyện thần tiên… để vẫn luôn nhớ tới thời thơ ấu của chính mình và những ngày hè ngập tràn hạnh phúc.

• Đoạn thơ mở đầu (Mở đầu):
  

  Buổi chiều đó nắng dát vàng khắp chốn Một con thuyền lướt sóng xa khơi Mái chèo khua dẫu còn vụng dại Vẫn rộn vui trên sóng nước bập bềnh Cuộc du ngoạn quanh co vô định Không bến bờ đích đến hư không. Cuộc sống đây, như thật như mơ.

IV. Tầm Quan Trọng và Ý Nghĩa Vĩnh Cửu

Lewis Carroll đã tạo ra một tác phẩm vượt thời gian, nổi tiếng ngay từ khi ra mắt năm 1865, và sau đó còn có phần tiếp theo là Alice ở xứ sở trong gương. Tác phẩm này đã trở thành “niềm cảm hứng mạnh mẽ” cho những người yêu thích văn chương và sáng tạo trong hơn 130 năm qua, tạo nên vô số tác phẩm nghệ thuật, từ văn học, hội họa, truyền hình, điện ảnh cho đến âm nhạc và opera.

Tác phẩm khám phá các chủ đề về sự thay đổi danh tính và tính vô lý của thế giới người lớn:

• Tính vô lý (Nonsense): Xứ sở Diệu Kỳ là nơi các quy tắc logic bị đảo lộn, như câu đố của Người làm mũ “hoàn toàn không có lời giải”. Hay việc các sinh vật đều “điên”, Hoàng hậu luôn ra lệnh “Chặt đầu hắn đi!”, và các đồ vật như gậy croke, bóng và gôn đều là sinh vật sống.
• Sự Tưởng Tượng và Ký Ức: Kết thúc câu chuyện, chị gái của Alice ngồi lại, mơ màng theo dõi hoàng hôn. Trong giấc mơ của chị, cô bé Alice bé bỏng vẫn đang ở Xứ sở Diệu Kỳ, với những âm thanh hỗn loạn của thế giới thần tiên đối lập với thực tại êm đềm (tiếng chuông gọi cừu thay cho tiếng cốc chén, tiếng gió thay cho tiếng Thỏ Trắng).
• Giữ gìn Tâm hồn Thơ ấu: Giấc mơ của chị Alice kết thúc bằng hy vọng rằng khi Alice lớn lên, cô bé sẽ “giữ được tâm hồn thuần khiết tràn đầy yêu thương của tuổi ấu thơ”. Cô hy vọng Alice sẽ kể lại những câu chuyện thần tiên đó cho những đứa trẻ khác, không bao giờ quên đi “thời thơ ấu của chính mình và những ngày hè ngập tràn hạnh phúc”.